ผ้ากัญชงมีจุดเด่นจริง แต่ตัวเลขที่วนอยู่ในโฆษณาหลายตัวเกินความจริง ค่าที่งานวิจัยยืนยันได้คือความทนแรงดึงสูงกว่าคอตตอนราว 3 เท่า ไม่ใช่ 8 เท่า และค่ากันยูวีอยู่ที่ราว UPF 45 ไม่ใช่ 99.9% ซึ่งทั้งสองตัวเลขที่ถูกต้องก็ยังดีพอจะเป็นจุดขายอยู่แล้ว
ตัวเลขไหนอ้างได้ ตัวเลขไหนเคลมเกินจริง
ตัวเลขยอดฮิตอย่างกัญชงแข็งแรงกว่าคอตตอน 8 เท่า จริง ๆ มาจากการเทียบกับผ้าลินิน ไม่ใช่คอตตอน ค่าที่ยืนยันได้จากงานวิจัยคือราว 3 เท่า เช่นเดียวกับเคลมกันยูวี 99.9% ที่เป็นคำโฆษณาของผู้ขาย ขณะที่งานวิจัยให้ค่าที่ป้องกันได้จริงราว UPF 45
ฝั่งสิ่งแวดล้อมก็มีตัวเลขสุดโต่งที่ไม่ควรใช้ เช่นฝ้ายใช้น้ำ 20,000 ลิตรต่อกิโลกรัม หรือกัญชงคาร์บอนติดลบทั้งวงจร ทั้งสองมักมาจากบล็อกผู้ขาย ใช้ช่วงตัวเลขที่อ้างอิงงานวิจัยได้จะปลอดภัยกว่าและยังฟังดูดีอยู่
เทียบคุณสมบัติกับคอตตอน
| ประเด็น | ผ้ากัญชง | คอตตอน |
|---|---|---|
| ความแข็งแรงและทนทาน | เส้นใยทนแรงดึงสูงกว่าราว 3 เท่า ใช้งานได้นาน | ทนทานดี แต่เส้นใยอ่อนกว่า |
| การระบายเหงื่อ | เส้นใยกลวง ดูดซับและคายความชื้นเร็ว | ดูดซับดี แต่แห้งช้ากว่า |
| กลิ่นอับและแบคทีเรีย | ต้านการสะสมกลิ่นและจุลินทรีย์ตามธรรมชาติ | อับง่ายกว่าเมื่อเปียกเหงื่อ |
| กันยูวี | สูง ผ้าผสมแตะระดับ UPF ราว 45 | ปานกลาง |
| สัมผัสเมื่อใช้ไป | ยิ่งซักยิ่งนุ่มขึ้นโดยไม่เสียทรง | นุ่มคุ้นมือ แต่ทรงหย่อนได้ |
| เนื้อ 100% | ค่อนข้างแข็ง ถักยาก จึงนิยมผสม | นุ่ม ถักง่าย |
คุณสมบัติกันยูวีและระบายเหงื่อสำหรับงานกีฬาและยูนิฟอร์มอยู่ที่ ผ้าระบายเหงื่อและกันยูวี
ตัวเลขด้านสิ่งแวดล้อมที่อ้างอิงงานวิจัยได้
- น้ำ รายงานของ Stockholm Environment Institute ระบุว่าการผลิตเส้นใยกัญชงใช้น้ำราว 300 ถึง 500 ลิตรต่อกิโลกรัม เทียบกับคอตตอนทั่วไปที่ใช้ราว 10,000 ลิตรต่อกิโลกรัม และงานวิจัยเปรียบเทียบปี 2024 พบว่ากัญชงมี water footprint ต่ำกว่าคอตตอนราว 60%
- ยาฆ่าแมลง มีการอ้างอิงตัวเลขจาก WWF ว่าการปลูกฝ้ายใช้ยาฆ่าแมลงราว 6% ของโลก และยาฆ่าแมลงกลุ่ม insecticide ราว 16% บนพื้นที่เพาะปลูกเพียงราว 2.4% ขณะที่กัญชงโตเร็วและต้านศัตรูพืชได้ดี
- ที่ดิน ข้อมูลจาก CSIRO ชี้ว่ากัญชงให้ผลผลิตเส้นใยต่อพื้นที่มากกว่าฝ้ายราว 2 ถึง 3 เท่า หรือใช้ที่ดินราวครึ่งเดียวเพื่อให้ได้ผ้าปริมาณเท่ากัน
- คาร์บอน งานประเมินวงจรชีวิตให้ทิศทางตรงกันว่าปล่อยคาร์บอนต่ำกว่าคอตตอน แต่ตัวเลขเป๊ะ ๆ ยังต่างกันตามขอบเขตการศึกษา จึงควรพูดเชิงทิศทางไม่ฟันธงตัวเลข
แนวคิดเลือกผ้าและมาตรฐานรักษ์โลกให้ถูกอยู่ที่ ผ้ารีไซเคิลกับมาตรฐาน GRS และ OEKO-TEX
สูตรผสม 55/45 กับแกรมที่ใช้จริง
สูตรที่กลายเป็นมาตรฐานอุตสาหกรรมคือ 55% กัญชงกับ 45% คอตตอนหรือออร์แกนิกคอตตอน ด้วยสามเหตุผล
- เพิ่มความนุ่มและถักเป็นผ้า jersey ได้ง่ายกว่ากัญชง 100%
- คงความทนและการระบายเหงื่อของกัญชงไว้
- คุมต้นทุนได้ดีกว่าผ้ากัญชงล้วนที่หายากและแพงกว่า
ส่วนน้ำหนักผ้า เสื้อยืดกัญชงทั่วไปอยู่ราว 155 ถึง 170 GSM หรือ 4.5 ถึง 5 ออนซ์ สำหรับทรงเบาใส่สบาย ไปจนถึงราว 220 GSM หรือ 6.3 ออนซ์ สำหรับเสื้อเนื้อหนาแบบพรีเมียม การเลือกแกรมให้ตรงทรงอยู่ที่ Boxy Fit ต้องใช้ผ้ากี่ GSM และพื้นฐานเกรดคอตตอนที่นำมาผสมอยู่ที่ Combed กับ OE ต่างกันยังไง
กฎหมายไทยเปิดทางให้เส้นใยกัญชงแล้ว
กัญชงกับกัญชาเป็นพืช Cannabis sativa ตระกูลเดียวกัน ต่างกันที่ปริมาณสาร THC โดยกฎหมายไทยนิยามกัญชงว่าต้องมี THC ไม่เกิน 1.0% โดยน้ำหนักแห้ง ส่วนที่สูงกว่านั้นถือเป็นกัญชา
ตั้งแต่ปี 2565 ส่วนของเส้นใย ลำต้น แกน เปลือก และรากของกัญชงถูกปลดออกจากบัญชียาเสพติด จึงนำมาใช้เชิงพาณิชย์รวมถึงทำสิ่งทอได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาตยาเสพติด แม้ในเดือนมิถุนายน 2568 จะมีประกาศคุมกัญชาเข้มขึ้นไปทางใช้ทางการแพทย์เป็นหลัก แต่การคุมเข้มนั้นมุ่งไปที่ช่อดอกเพื่อสันทนาการ ไม่ได้กระทบเส้นใยกัญชงสำหรับสิ่งทอ
ดูแลยังไงและเคลมด้วยใบรับรองอะไร
การดูแลไม่ยาก ซักด้วยน้ำเย็นหรืออุ่นเล็กน้อยในโหมดถนอมผ้า เลี่ยงน้ำยาฟอกขาวและน้ำยาซักกลุ่มเอนไซม์แรง ตากในที่ร่มหรืออบลมเย็นเพื่อเลี่ยงความร้อนสูงที่เสี่ยงหด และไม่ต้องใช้น้ำยาปรับผ้านุ่มเพราะเนื้อผ้านุ่มขึ้นเองตามการใช้งาน หลักการดูแลลายสกรีนอยู่ที่ ซัก ตาก รีดเสื้อสกรีนยังไงไม่ให้ลายแตกลอก
ถ้าจะใช้ความรักษ์โลกเป็นจุดขายต้องมีหลักฐานรองรับ GOTS ใช้กับกัญชงหรือคอตตอนออร์แกนิก รับรองตั้งแต่เส้นใยถึงกระบวนการผลิต ส่วน OEKO-TEX STANDARD 100 รับรองว่าผ้าสำเร็จปลอดภัยจากสารเคมีตกค้าง ซึ่งไม่เท่ากับออร์แกนิก รายละเอียดสารตกค้างอยู่ที่ PFAS สารเคมีตกค้างในเสื้อผ้า
บทเรียนเดียวกับกรณีผ้าไผ่ที่แบรนด์ใหญ่เคยโดนปรับเพราะเคลมเกินจริงอยู่ที่ ผ้าเทนเซลต่างจากผ้าไผ่และคอตตอนยังไง หลักคือสื่อสารตามจริงและมีใบรับรองค่อยเคลม
ส่งงบและจุดขายที่อยากสื่อมาให้ทีมงาน Thana Plus 153 ช่วยวางสเปกผ้ากับสูตรผสมที่เหมาะได้
แหล่งอ้างอิง
- Ecological Footprint and Water Analysis of Cotton, Hemp and Polyester — Stockholm Environment Institute
- A Comparative Analysis of Cotton and Hemp Production in Australia — CSIRO
- Experimental and Statistical Investigations for Tensile Properties of Hemp Fibers — MDPI Fibers
- Dyeing and UV Protective Properties on Hemp Fabric — Fibers and Polymers (Springer)
- Cannabis and Hemp Business Guide – Thailand — Tilleke & Gibbins (via Mondaq)
- Cannabis law and legislation in Thailand — CMS Expert Guides
- Amendment to Cannabis Law on 25 June 2025 — JusLaws & Consult
- OEKO-TEX Standards overview — OEKO-TEX
